Służebność co to jest?

„`html

Służebność co to jest i jak wpływa na prawa do nieruchomości

Zagadnienie służebności pojawia się stosunkowo często w kontekście obrotu nieruchomościami, prawa cywilnego oraz prawa rzeczowego. Jest to instytucja prawna, która może znacząco wpływać na zakres uprawnień właściciela nieruchomości, a także na sposób korzystania z jego gruntu przez inne osoby. Zrozumienie, czym dokładnie jest służebność, jakie są jej rodzaje i jak można ją ustanowić, jest kluczowe dla każdego, kto posiada nieruchomość lub planuje jej nabycie. Pozwala to uniknąć potencjalnych konfliktów, a także świadomie zarządzać swoim majątkiem.

Służebność stanowi pewne obciążenie nieruchomości, które daje określone uprawnienia osobie fizycznej lub prawnej, niezależnie od tego, kto jest aktualnym właścicielem tej nieruchomości. W praktyce oznacza to, że właściciel nieruchomości obciążonej musi tolerować pewne działania na swojej działce na rzecz innej osoby lub na rzecz innej nieruchomości. Może to być na przykład prawo przejścia, przejazdu, czy korzystania z mediów. Z drugiej strony, dla uprawnionego, służebność stanowi cenne narzędzie, które może ułatwić codzienne życie lub zwiększyć wartość posiadanej nieruchomości.

W polskim prawie cywilnym służebności są uregulowane przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, w księdze drugiej, tytule iv, dziale i, zatytułowanym „O służebnościach”. Przepisy te określają zasady ustanawiania, wykonywania oraz wygasania służebności, a także wymieniają ich podstawowe rodzaje. Należy jednak pamiętać, że katalog ten nie jest zamknięty i strony mogą umówić się na ustanowienie służebności o treści odpowiadającej ich potrzebom, o ile nie są one sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

Celem niniejszego artykułu jest szczegółowe wyjaśnienie, czym jest służebność, jakie są jej główne kategorie, jak się ją ustanawia oraz jakie konsekwencje prawne i praktyczne niesie ze sobą jej istnienie. Przedstawimy również kluczowe różnice między poszczególnymi rodzajami służebności, aby nasi czytelnicy mogli lepiej zrozumieć tę skomplikowaną, ale niezwykle istotną instytucję prawną.

Służebność, niezależnie od jej rodzaju, charakteryzuje się kilkoma fundamentalnymi cechami, które odróżniają ją od innych praw rzeczowych czy obligacyjnych. Przede wszystkim, jest to prawo o charakterze bezwzględnym, co oznacza, że wiąże ono nie tylko strony umowy, ale każdego kolejnego właściciela nieruchomości obciążonej. Kiedy nieruchomość, na której ciąży służebność, zostanie sprzedana, nowy właściciel musi respektować istniejące obciążenie. Ta cecha zapewnia trwałość i pewność prawa dla osoby uprawnionej, chroniąc ją przed zmianami właściciela nieruchomości.

Kolejną kluczową cechą służebności jest jej związanie z nieruchomością. Służebność gruntowa obciąża zawsze jedną nieruchomość (nieruchomość obciążona) na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomość władnąca). W przypadku służebności osobistej, uprawnienie przysługuje konkretnej osobie fizycznej, a nie nieruchomości. Niemniej jednak, obie służebności wpływają na stan prawny i faktyczny danej nieruchomości, ograniczając prawa właściciela do swobodnego dysponowania nią i korzystania z niej w pełnym zakresie. Służebność nie może być przeniesiona na inną osobę, chyba że wynika to z przepisów prawa lub postanowień umowy o jej ustanowienie, a w przypadku służebności gruntowej, nie można jej oderwać od nieruchomości władnącej.

Służebność jest także prawem, które może być wykonywane w sposób ciągły lub okresowy. Sposób wykonywania służebności jest zazwyczaj określany w akcie ustanawiającym służebność, czy to w umowie, czy w orzeczeniu sądu. Na przykład, prawo przejazdu może być wykonywane codziennie, lub tylko w określonych sytuacjach, w zależności od potrzeb uprawnionego i ustaleń stron. Ważne jest, aby sposób wykonywania służebności był zgodny z jej treścią i nie naruszał nadmiernie interesów właściciela nieruchomości obciążonej.

Warto również zaznaczyć, że służebność zazwyczaj nie wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez właściciela nieruchomości obciążonej jakichkolwiek świadczeń na rzecz uprawnionego, poza obowiązkiem znoszenia pewnych działań lub powstrzymania się od nich. Wyjątkiem mogą być sytuacje, gdy w umowie ustanawiającej służebność strony postanowią inaczej, na przykład ustalając wynagrodzenie za jej ustanowienie lub wykonywanie. W polskim prawie zasadą jest, że służebność nie jest odpłatna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej lub strony umówią się inaczej.

Oprócz powyższych cech, należy pamiętać, że służebność jest prawem ograniczonym czasowo. Nawet jeśli zostanie ustanowiona na czas nieoznaczony, może wygasnąć z różnych przyczyn, takich jak wykonanie zobowiązania, zrzeczenie się prawa przez uprawnionego, czy upływ czasu, na który została ustanowiona. W przypadku służebności gruntowej, może ona wygasnąć również wtedy, gdy przestanie być potrzebna dla prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Podsumowując, kluczowe cechy służebności to:

  • Bezwzględny charakter – wiąże każdego właściciela nieruchomości obciążonej.
  • Związek z nieruchomością – służebność gruntowa jest zawsze związana z nieruchomością władnącą, a osobista z konkretną osobą.
  • Możliwość wykonywania w sposób ciągły lub okresowy.
  • Co do zasady brak obowiązku świadczeń ze strony właściciela nieruchomości obciążonej.
  • Ograniczony charakter czasowy.

Co to jest służebność gruntowa i jej rodzaje prawne

Służebność gruntowa jest najczęściej spotykanym rodzajem służebności w praktyce. Polega ona na obciążeniu jednej nieruchomości (zwanej nieruchomością obciążoną) na rzecz właściciela innej nieruchomości (zwanej nieruchomością władnącą). Oznacza to, że właściciel nieruchomości obciążonej musi coś znosić lub czegoś zaniechać ze względu na potrzeby właściciela nieruchomości władnącej. Nieruchomość władnąca zyskuje dzięki temu określone korzyści, które zazwyczaj podnoszą jej wartość użytkową lub ekonomiczną.

Najbardziej klasycznym przykładem służebności gruntowej jest służebność drogi koniecznej. Jest to sytuacja, gdy nieruchomość jest pozbawiona odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do budynków gospodarskich położonych na tej nieruchomości. Wówczas właściciel takiej nieruchomości może żądać od właścicieli nieruchomości sąsiednich ustanowienia służebności drogi koniecznej za wynagrodzeniem. Sąd ustala przebieg i sposób wykonania tej służebności, biorąc pod uwagę potrzeby nieruchomości władnącej, ale także minimalizując obciążenie dla nieruchomości obciążonej. Jest to przykład służebności ustanawianej przymusowo przez sąd, gdy strony nie mogą dojść do porozumienia.

Inne powszechne rodzaje służebności gruntowych obejmują:

  • Służebność przesyłu – polega na obciążeniu nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, który jest właścicielem sieci energetycznych, gazowych, wodociągowych czy telekomunikacyjnych. Umożliwia ona przedsiębiorcy korzystanie z nieruchomości w celu budowy, konserwacji i eksploatacji urządzeń przesyłowych. Służebność przesyłu jest ustanawiana na mocy umowy lub, w braku porozumienia, może zostać ustanowiona przez sąd. Jest to służebność o charakterze odpłatnym, a wynagrodzenie powinno być ustalane z uwzględnieniem wartości nieruchomości i zakresu obciążenia.
  • Służebność przechodu i przejazdu – podobna do drogi koniecznej, ale może być ustanowiona na rzecz nieruchomości, która ma dostęp do drogi publicznej, jednakże istniejące połączenie jest niewystarczające lub uciążliwe. Służebność ta może dotyczyć zarówno przejścia pieszego, jak i przejazdu pojazdami.
  • Służebność poboru wody – polega na prawie do korzystania ze studni lub innego źródła wody znajdującego się na nieruchomości obciążonej.
  • Służebność wyjścia na morze – uprawnienie do korzystania z określonego fragmentu brzegu morskiego.
  • Służebność widoku – ograniczenie prawa właściciela nieruchomości obciążonej do wznoszenia budynków lub innych przeszkód, które zasłoniłyby widok z nieruchomości władnącej.
  • Służebność opierania budowli – możliwość opierania np. balkonów lub innych elementów konstrukcyjnych budynków na ścianie sąsiedniej nieruchomości.

Ważne jest, aby odróżnić służebność gruntową od służebności osobistej. Służebność gruntowa zawsze wiąże się z dwiema nieruchomościami – obciążoną i władnącą. Jej celem jest poprawa funkcjonalności i użyteczności nieruchomości władnącej. W przypadku jej wygaśnięcia lub zrzeczenia się prawa, prawo to nie przechodzi na nikogo innego, chyba że wynika to z umowy lub przepisu prawa.

Służebność gruntowa jest prawem zbywalnym wraz z nieruchomością władnącą. Oznacza to, że przy sprzedaży nieruchomości władnącej, służebność również przechodzi na nowego właściciela. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających ją od służebności osobistej, która jest ściśle związana z konkretną osobą fizyczną i wygasa wraz z jej śmiercią.

Co to jest służebność osobista i czym różni się od gruntowej

Służebność osobista stanowi odmienną kategorię prawną w porównaniu do służebności gruntowej, charakteryzującą się przede wszystkim tym, że uprawnienie do korzystania z obciążonej nieruchomości przysługuje konkretnej osobie fizycznej, a nie właścicielowi innej nieruchomości. Oznacza to, że niezależnie od tego, kto jest aktualnym właścicielem nieruchomości obciążonej, wskazana osoba ma prawo do wykonywania swojego prawa. Jest to kluczowa różnica, która wpływa na trwałość i zasięg tego prawa.

Najczęściej spotykaną formą służebności osobistej jest służebność mieszkania. Polega ona na prawie do zamieszkiwania w określonym lokalu lub domu, które stanowi własność innej osoby. Właściciel nieruchomości obciążonej musi tolerować fakt, że wskazana osoba korzysta z jego nieruchomości w zakresie uzgodnionym w umowie lub wynikającym z orzeczenia sądu. Służebność mieszkania często ustanawiana jest w rodzinach, na przykład na rzecz rodziców przez ich dzieci, które nabyły nieruchomość, aby zapewnić im dożywotnie miejsce zamieszkania. Prawo to może być wykonywane osobiście lub, za zgodą właściciela nieruchomości, przez inne osoby, na przykład członków rodziny uprawnionego.

Inne przykłady służebności osobistych obejmują prawo do korzystania z określonych pomieszczeń w domu, prawo do dożywotniego użytkowania sadu czy ogrodu, a nawet prawo do wypasu zwierząt na gruntach sąsiada. Ważne jest, aby zakres tych uprawnień był precyzyjnie określony w momencie ustanawiania służebności, aby uniknąć nieporozumień i sporów w przyszłości.

Kluczową różnicą między służebnością osobistą a gruntową jest jej ściśle osobisty charakter. Służebność osobista jest prawem niezbywalnym i nieprzechodzącym na spadkobierców. Wygasa ona najczęściej wraz ze śmiercią osoby fizycznej, na rzecz której została ustanowiona. Jeśli jednak służebność została ustanowiona na czas określony, może wygasnąć wcześniej, po upływie tego terminu. W przypadku służebności mieszkania, jeśli uprawniony przestanie z niej korzystać przez dłuższy czas, może to stanowić podstawę do jej wygaśnięcia.

Służebność osobista, w przeciwieństwie do wielu służebności gruntowych, może być ustanowiona za wynagrodzeniem lub bez niego. W praktyce, często jest ustanawiana bezpłatnie, jako forma wsparcia lub zabezpieczenia dla osoby uprawnionej. Jednakże, strony mogą umówić się inaczej, ustalając na przykład jednorazową opłatę za ustanowienie służebności lub okresowe świadczenia pieniężne.

Kolejną istotną różnicą jest możliwość jej obciążenia. Służebność osobista, jako prawo ściśle związane z konkretną osobą, zazwyczaj nie może być obciążona na rzecz innych osób, chyba że przepisy prawa lub umowa stanowią inaczej. Oznacza to, że osoba, na rzecz której ustanowiono służebność osobistą, nie może jej sprzedać, darować ani przekazać w inny sposób.

Podsumowując, główne różnice między służebnością osobistą a gruntową to:

  • Podmiot uprawniony – konkretna osoba fizyczna w przypadku służebności osobistej, właściciel innej nieruchomości w przypadku służebności gruntowej.
  • Trwałość prawa – służebność osobista wygasa wraz ze śmiercią uprawnionego, służebność gruntowa jest związana z nieruchomością.
  • Zbywalność – służebność osobista jest niezbywalna, służebność gruntowa jest zbywalna wraz z nieruchomością władnącą.
  • Dziedziczenie – służebność osobista nie dziedziczy się, służebność gruntowa przechodzi na spadkobierców wraz z nieruchomością władnącą.

Jak ustanawia się służebność i jakie dokumenty są potrzebne

Ustanowienie służebności jest procesem, który wymaga formalnych działań i może odbywać się na kilka sposobów, w zależności od rodzaju służebności i woli stron. Zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe dla prawidłowego zabezpieczenia swoich praw i interesów.

Najczęściej spotykaną i najbardziej pożądaną formą ustanowienia służebności jest umowa między właścicielem nieruchomości obciążonej a uprawnionym. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, co jest wymogiem formalnym dla ustanowienia służebności drogą czynności prawnej (np. umowy). Bez zachowania tej formy, umowa o ustanowienie służebności będzie nieważna. W akcie notarialnym określa się dokładnie treść służebności, zakres uprawnień, sposób jej wykonywania, a także ewentualne wynagrodzenie. Po sporządzeniu aktu notarialnego, notariusz składa wniosek o wpis służebności do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej. Wpis ten ma charakter konstytutywny dla służebności ustanowionych na podstawie umowy, co oznacza, że służebność powstaje z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej.

Drugim sposobem ustanowienia służebności jest orzeczenie sądu. Dzieje się tak najczęściej w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości obciążonej odmawia ustanowienia służebności dobrowolnie, a jej ustanowienie jest konieczne dla prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej. Dotyczy to przede wszystkim służebności drogi koniecznej, ale również innych sytuacji, gdy prawo przewiduje możliwość ustanowienia służebności przez sąd, na przykład w przypadku służebności przesyłu, gdy przedsiębiorca nie może dojść do porozumienia z właścicielem nieruchomości. W takim przypadku sąd bada wszystkie okoliczności sprawy, w tym potrzebę ustanowienia służebności, jej zakres oraz wysokość należnego wynagrodzenia. Orzeczenie sądu zastępuje umowę i jest podstawą do wpisu służebności do księgi wieczystej.

Służebność może być również ustanowiona przez decyzję administracyjną, na przykład w sytuacjach, gdy jest ona niezbędna dla realizacji inwestycji celu publicznego. Wówczas organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania, może ustanowić służebność na rzecz inwestora. Decyzja taka również stanowi podstawę do wpisu służebności do księgi wieczystej.

Warto również wspomnieć o służebności zasiedzenia. Jest to specyficzny sposób nabycia służebności, który ma miejsce, gdy osoba korzysta z danej służebności przez określony czas nieprzerwanie i zgodnie z prawem, a właściciel nieruchomości obciążonej nie sprzeciwia się temu. Warunki zasiedzenia służebności są określone w Kodeksie cywilnym i zależą od tego, czy posiadanie służebności było w dobrej czy złej wierze. Po upływie wymaganego terminu, osoba korzystająca ze służebności może wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia służebności przez zasiedzenie. Dopiero prawomocne postanowienie sądu jest podstawą do wpisu służebności do księgi wieczystej.

Dokumenty potrzebne do ustanowienia służebności zależą od metody ustanowienia. W przypadku umowy notarialnej, potrzebne są:

  • Dokumenty tożsamości stron.
  • Wypis z rejestru gruntów z mapą ewidencyjną dla obu nieruchomości (obciążonej i władnącej).
  • Wypis z księgi wieczystej dla obu nieruchomości.
  • Akt notarialny, który jest sporządzany przez notariusza.

W przypadku ustanowienia służebności przez sąd, potrzebne są dokumenty wymienione powyżej, a także pozew o ustanowienie służebności. W przypadku zasiedzenia, wniosek o stwierdzenie nabycia służebności przez zasiedzenie. Niezależnie od sposobu ustanowienia, kluczowe jest posiadanie aktualnych dokumentów geodezyjnych i wieczystoksięgowych.

Obowiązki właściciela nieruchomości obciążonej i uprawnionego

Posiadanie służebności wiąże się z określonymi prawami i obowiązkami zarówno dla właściciela nieruchomości obciążonej, jak i dla osoby uprawnionej. Jasne zdefiniowanie tych zobowiązań jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania tej instytucji prawnej i unikania konfliktów.

Właściciel nieruchomości obciążonej ma przede wszystkim obowiązek tolerowania wykonywania służebności przez uprawnionego. Oznacza to, że musi pozwolić na przejście, przejazd, korzystanie z mediów, czy wykonywanie innych czynności wynikających z treści służebności. Nie może on podejmować działań, które utrudniałyby lub uniemożliwiałyby wykonywanie tego prawa. Na przykład, jeśli ustanowiono służebność drogi, właściciel nieruchomości obciążonej nie może budować na niej ogrodzeń uniemożliwiających przejazd, ani sadzić drzew blokujących dostęp.

Dodatkowo, właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek powstrzymania się od działań, które mogłyby naruszyć integralność lub funkcjonalność urządzeń związanych ze służebnością, jeśli takie istnieją. W przypadku służebności przesyłu, właściciel musi umożliwić przedsiębiorcy dostęp do sieci w celu jej konserwacji czy naprawy, a także nie może wykonywać na swojej działce czynności, które mogłyby zagrażać bezpieczeństwu tych urządzeń.

Z drugiej strony, właściciel nieruchomości obciążonej ma prawo do korzystania ze swojej nieruchomości w zakresie nie naruszającym wykonywania służebności. Może on ją użytkować, budować, sprzedawać, jednak zawsze z poszanowaniem ustanowionego obciążenia. Jeśli służebność została ustanowiona odpłatnie, właściciel nieruchomości obciążonej ma prawo do otrzymania ustalonego wynagrodzenia.

Osoba uprawniona do służebności ma prawo wykonywać swoje uprawnienia zgodnie z treścią służebności. Oznacza to, że może korzystać z drogi, mediów, czy pomieszczeń w zakresie i w sposób określony w akcie ustanawiającym służebność. Może również żądać od właściciela nieruchomości obciążonej usunięcia wszelkich przeszkód utrudniających wykonywanie służebności.

Oprócz prawa do korzystania, uprawniony do służebności ponosi również koszty związane z jej wykonywaniem. Na przykład, jeśli jest to służebność drogi, uprawniony może być zobowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania tej drogi, takich jak jej odśnieżanie czy naprawa. Zakres tych obowiązków zazwyczaj wynika z umowy lub orzeczenia sądu. Warto zaznaczyć, że brak wykonywania służebności przez dłuższy czas może prowadzić do jej wygaśnięcia, dlatego ważne jest, aby uprawniony aktywnie z niej korzystał.

Podsumowując, obowiązki i prawa związane ze służebnością można przedstawić następująco:

  • Właściciel nieruchomości obciążonej:
    • Obowiązek tolerowania wykonywania służebności.
    • Obowiązek powstrzymania się od działań utrudniających wykonywanie służebności.
    • Prawo do korzystania z nieruchomości w zakresie nie naruszającym służebności.
    • Prawo do otrzymania wynagrodzenia (jeśli służebność jest odpłatna).
  • Osoba uprawniona do służebności:
    • Prawo do wykonywania służebności zgodnie z jej treścią.
    • Prawo do żądania usunięcia przeszkód.
    • Obowiązek ponoszenia kosztów związanych z wykonywaniem służebności.
    • Obowiązek aktywnego korzystania ze służebności w celu zapobieżenia jej wygaśnięciu.

Jak wygasa służebność i jakie są tego konsekwencje prawne

Służebność, choć stanowi obciążenie nieruchomości, nie jest prawem wieczystym i może wygasnąć z różnych przyczyn. Zrozumienie tych mechanizmów jest istotne zarówno dla właściciela nieruchomości obciążonej, jak i dla osoby uprawnionej, ponieważ wpływa na stan prawny nieruchomości i zakres praw.

Jednym z najczęstszych sposobów wygaśnięcia służebności jest wykonanie zobowiązania lub osiągnięcie celu, dla którego została ustanowiona. Na przykład, jeśli służebność została ustanowiona w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej, a nieruchomość władnąca uzyskała taki dostęp w inny sposób (np. poprzez budowę nowej drogi), służebność może stracić swoje uzasadnienie i wygasnąć. W takich przypadkach, właściciel nieruchomości obciążonej może wystąpić do sądu z powództwem o jej zniesienie.

Służebność może również wygasnąć na skutek zrzeczenia się prawa przez osobę uprawnioną. Jeśli osoba uprawniona do służebności dobrowolnie zrezygnuje z jej wykonywania, a oświadczenie to zostanie złożone w odpowiedniej formie (najczęściej w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, a w przypadku służebności wpisanych do księgi wieczystej, często wymaga to również odpowiedniego wpisu w księdze), służebność wygaśnie. W przypadku służebności gruntowej, zrzeczenie się prawa przez właściciela nieruchomości władnącej skutkuje wygaśnięciem służebności.

Kolejną ważną przyczyną wygaśnięcia służebności jest upływ czasu, na który została ustanowiona. Jeśli służebność została ustanowiona na czas oznaczony, po jego upływie wygasa automatycznie, bez konieczności podejmowania dodatkowych działań. W przypadku służebności ustanowionych na czas nieoznaczony, wygaśnięcie następuje w innych okolicznościach.

Służebność gruntowa może wygasnąć również na skutek zasiedzenia przez właściciela nieruchomości obciążonej. Dzieje się tak, gdy właściciel nieruchomości obciążonej przez wymagany prawem okres nieprzerwanie posiadając nieruchomość, wykonuje ją w sposób niezgodny ze służebnością, a uprawniony do służebności nie podejmuje żadnych działań w celu jej obrony. Jest to jednak sytuacja rzadka i wymaga spełnienia szeregu specyficznych warunków prawnych.

W przypadku służebności osobistej, jej wygaśnięcie następuje najczęściej wraz ze śmiercią osoby fizycznej, na rzecz której została ustanowiona. Jeśli jednak służebność została ustanowiona na rzecz kilku osób, wygaśnie ona dopiero ze śmiercią ostatniej z nich. Warto pamiętać, że służebność osobista może również wygasnąć, jeśli osoba uprawniona przez dłuższy czas nie korzysta z przysługującego jej prawa, co może zostać uznane za jej porzucenie.

Konsekwencją wygaśnięcia służebności jest jej usunięcie z księgi wieczystej. Właściciel nieruchomości obciążonej może złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie służebności z księgi, przedstawiając dowody potwierdzające jej wygaśnięcie. Po wykreśleniu służebności, nieruchomość jest wolna od tego obciążenia i właściciel może nią dysponować w pełnym zakresie, bez żadnych ograniczeń.

Podsumowując, służebność może wygasnąć z następujących przyczyn:

  • Wykonanie zobowiązania lub osiągnięcie celu ustanowienia służebności.
  • Zrzeczenie się prawa przez uprawnionego.
  • Upływ czasu, na który została ustanowiona.
  • Zasiedzenie przez właściciela nieruchomości obciążonej (w przypadku służebności gruntowej).
  • Śmierć osoby fizycznej uprawnionej (w przypadku służebności osobistej).
  • Porzucenie służebności przez uprawnionego.

Po wygaśnięciu służebności, kluczowe jest dokonanie jej usunięcia z księgi wieczystej, co formalnie potwierdza uwolnienie nieruchomości od obciążenia.

„`